Bij bepaalde werken in onroerende staat factureert een Belgische aannemer zonder btw aan een klant die periodieke Belgische btw-aangiften moet indienen. De klant berekent en rapporteert de btw zelf. Dat heet verlegging van heffing of de medecontractantenregeling. De prestatie wordt daardoor niet vrijgesteld en de klant heeft niet automatisch volledig recht op aftrek.
De term “btw verlegd” wordt ook voor andere situaties gebruikt, zoals internationale B2B-diensten. Deze gids behandelt eerst de Belgische bouwregeling van artikel 20 KB nr. 1. Voor grensoverschrijdende prestaties lees je daarnaast onze gids over intracommunautaire goederen en diensten.
Beslisboom: factureer je met of zonder Belgische btw?
- Is de handeling in België belastbaar? Bij werken aan een gebouw beoordeel je in beginsel waar het gebouw ligt. Ligt het in het buitenland, stop dan deze Belgische beslisboom en onderzoek de plaatselijke regels.
- Gaat het om werken in onroerende staat of een uitdrukkelijk gelijkgestelde handeling? Bouw, verbouwing of herstel aan het gebouw zijn typische gevallen. Een afzonderlijke levering van bouwmateriaal zonder plaatsing valt niet automatisch onder de regeling. Ook onderhoud, inrichting en gemengde opdrachten vragen een correcte kwalificatie.
- Is de dienstverrichter in België gevestigd en past hij de normale heffingsregeling toe? Bij een niet in België gevestigde aannemer moet je de eigen verleggingsregels van artikel 51 Btw-Wetboek toetsen. Bij een toepasselijke vrijstelling van de leverancier gebruik je die vrijstelling, niet zomaar deze regeling.
- Moet de klant periodieke Belgische btw-aangiften indienen? Zo ja, dan geldt bij een kwalificerende opdracht in beginsel de verplichte verlegging. Zo nee, dan mag je de medecontractantenregeling niet toepassen alleen omdat de klant een btw-nummer heeft.
- Leg de uitkomst vast en factureer overeenkomstig. Bij verlegging gebruik je de juiste vermelding en laat je de klant de btw aangeven. Anders bepaal je of en tegen welk tarief jij btw aanrekent.
Deze beslisboom is een controlevolgorde. Bij gemengd privé- en beroepsgebruik, vastgoedconstructies, meerdere prestaties op één offerte of een buitenlandse partij moet de concrete opdracht worden beoordeeld. De klant en aannemer kunnen niet vrij kiezen wat fiscaal het gemakkelijkst uitkomt.
Waarom een btw-nummer niet genoeg is
Een onderneming onder de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen kan een btw-nummer hebben zonder periodieke aangiften in te dienen. Ook een beroepsbeoefenaar met uitsluitend vrijgestelde activiteiten kan in een andere aangiftepositie zitten. Een eenmalige bijzondere aangifte is niet hetzelfde als de verplichting tot periodieke aangiften.
Vraag vóór de eerste factuur naar het Belgische btw-nummer, het toepasselijke regime en de periodieke aangifteplicht. Bewaar het antwoord bij de offerte. Een klant die niet gehouden is tot periodieke aangiften moet dat aan de dienstverrichter melden wanneer hij zijn btw-nummer meedeelt. Controleer de situatie opnieuw wanneer het regime of de contractpartij verandert.
Wat zet je precies op de factuur?
Vermeld de normale factuurgegevens, waaronder leverancier, klant, btw-nummers, factuurdatum en -nummer, omschrijving en maatstaf van heffing. Voor de handeling onder verlegging vermeld je volgens artikel 20 geen btw-tarief en geen door jou aangerekend btw-bedrag. Neem de wettelijk voorgeschreven clausule volledig op waar de regeling haar vereist:
Verlegging van heffing. Bij gebrek aan schriftelijke betwisting binnen een termijn van één maand na de ontvangst van de factuur, wordt de afnemer geacht te erkennen dat hij een belastingplichtige is gehouden tot de indiening van periodieke aangiften. Als die voorwaarde niet vervuld is, is de afnemer ten aanzien van die voorwaarde aansprakelijk voor de betaling van de verschuldigde belasting, interesten en geldboeten.
Dit is de wettelijke factuurtekst, geen vrij herschreven samenvatting. Het begrip “medecontractant” alleen of “btw 0%” is daarvoor onvoldoende. Verlegging is immers geen nultarief. De aannemer blijft verantwoordelijk voor een correcte beoordeling van de handeling. De regeling rond de verklaring van de klant is geen algemene vrijwaring voor alle facturatiefouten.
Voor een gestructureerde elektronische factuur beschrijft de overheid code AE voor binnenlandse verlegging, met de reden “Verlegging van heffing” en de volledige verklaring in de factuurnota. Controleer of je facturatiepakket die tekst ook meezendt. Een technisch percentage van nul in een gegevensbestand mag de factuur niet voorstellen als een wettelijk nultarief.
Drie praktische situaties
1. Renovatie van het kantoor van een btw-plichtige BV
Een Belgische aannemer factureert €10.000 voor kwalificerende werken aan een Belgisch kantoor van een BV die periodieke aangiften indient. We veronderstellen dat het normale tarief van 21% van toepassing is. De factuur vermeldt €10.000 te betalen aan de aannemer en de verleggingsclausule. De BV berekent zelf €2.100 verschuldigde btw.
Heeft de BV voor die concrete werken volledig aftrekrecht, dan trekt zij dezelfde €2.100 af volgens de normale voorwaarden. Is haar recht op aftrek voor die werken slechts 50%, dan is €1.050 aftrekbaar en blijft €1.050 netto ten laste. “Zonder btw op de factuur” betekent dus niet noodzakelijk “zonder btw-kost”.
2. Dezelfde werken voor een kleine onderneming onder de vrijstellingsregeling
De klant heeft wel een btw-nummer, maar hoeft geen periodieke aangiften in te dienen en heeft dat correct meegedeeld. De aannemer past deze medecontractantenregeling niet toe. In dit voorbeeld met het veronderstelde tarief van 21% rekent hij €2.100 btw aan op €10.000, samen €12.100. De klant kan die btw onder zijn vrijstellingsregeling niet aftrekken.
3. Alleen bouwmateriaal leveren
Een handelaar levert tegels aan een aannemer, zonder plaatsing of andere kwalificerende werkzaamheden. Het feit dat de tegels later op een werf worden gebruikt en de klant periodieke aangiften indient, maakt die verkoop op zichzelf geen werk in onroerende staat. Beoordeel de levering volgens haar eigen btw-regels. Laat bij gecombineerde levering en plaatsing vaststellen of sprake is van één samengestelde prestatie.
Het toepasselijke tarief blijft een afzonderlijke vraag
De verlegging bepaalt wie de btw aangeeft. Ze beslist niet of het tarief 6%, 12% of 21% is. Voor een verlaagd tarief bij bepaalde woningwerken gelden eigen voorwaarden over het gebouw, de aard van de werken, de gebruiker en de vereiste vermeldingen. Een btw-nummer of verleggingsclausule bewijst die voorwaarden niet. De voorbeelden hierboven gebruiken daarom uitdrukkelijk 21% en zijn geen algemene tariefkeuze voor renovatie.
Welke fouten moet je meteen rechtzetten?
- De klant dient geen periodieke aangiften in. Hij moet de onjuiste status schriftelijk betwisten binnen de wettelijke termijn van één maand na ontvangst. Vraag de aannemer om een correcte verwerking.
- Er is toch btw aangerekend terwijl verlegging verplicht was. Trek die onterecht gefactureerde btw niet zonder meer af. Laat factuur en eventuele creditnota op elkaar aansluiten.
- De volledige verklaring ontbreekt. Pas de factuurinstelling aan en beoordeel de correctie van bestaande documenten.
- De klant boekt alleen een kost. Controleer ook de verschuldigde btw en het werkelijk aftrekbare deel in de aangifte.
- Een buitenlandse aannemer wordt behandeld als een Belgische. Toets diens vestiging en de toepasselijke verleggingsbepaling afzonderlijk.
Bij een betwisting of gewijzigde factuur moeten beide partijen hun verwerking afstemmen. Bewaar offerte, werfadres, opdrachtomschrijving, klantverklaring, factuur, creditnota en correspondentie samen. Zo blijft duidelijk waarom de btw aan één van beide kanten is aangegeven.
Meer over de administratieve basis vind je bij verplichte factuurvermeldingen en bewijsstukken bij beroepskosten. Meesters begeleidt bouwbedrijven en kmo’s bij btw en fiscale opvolging.
Wil je je bouwfacturen correct versturen en verwerken? Bespreek je concrete opdracht en btw-status vóór de factuur vertrekt.
Bronnen
KB van 26 oktober 2022, artikel 13: wijziging artikel 20 KB nr. 1 · FOD Financiën: vrijstellingsregeling kleine ondernemingen · Belgische overheid: verlegging op gestructureerde facturen, onderdeel 5.
Stand van de regelgeving: 17 oktober 2026. De voorbeelden zijn fictief en dienen om de afweging uit te leggen.
